Influencia árabe en iberorrománico

 

Xavier Frías Conde

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. INTRODUCCIÓN: ESTRATOS, ÁRABE

ANDALUSÍ E MOZÁRABE

 

1.      Introdución

1.1.     Obxecto da lición

1.1.1.   estudar o influxo do árabe sobre as linguas románicas

1.1.2.   revisar os conceptos de substrato, adstrato e superestrato

1.1.3.   analisar a evolución fonética dos arabismos no seu paso ao romance

1.1.4.   estudar a importáncia do mozárabe na transmisión dos arabismos

1.2.     Importáncia do árabe nos estudos iberorrománicos

1.2.1.   hai case 4000 arabismos en español e portugués, contando as palavras derivadas das aproximadamente 800 patrimoniais

1.2.2.   A toponímia de orixe árabe é importantísima na Península Ibérica

1.2.3.   o árabe cambiou a estrutura rítmica dos romances

1.2.4.   estruturas novidosas penetradas através de palavras como azúcar, alvanel~albañil, Alcántara

1.3.     o árabe influíu poderosamente no deseño dialectal da Península, tan diferente da de Franza ou Itália

1.3.1.   grande unidade lingüística no centro e sul da Península frente à diversidade do norte
1.3.2.   fronteiras abondo homoxéneas nos dous terzos da Península cara o sul

 

2.      O árabe andalusi

2.1.     Nos nosos estudos é preciso atender para o árabe andalusi, posto que os empréstimos non veñen do árabe clásico (agás no caso dos cultismos), mais do árabe falado

2.2.     O árabe andalusi apresenta-se como un “feixe de dialectos” abondo unitário

2.2.1.   explica mudanzas de sílaba tónica: jaras > jerés
2.2.2.   fenómenos como a imala
2.2.3.   introdución de vogais de apoio: al-qaÕr > alqaÕar

 

3.      O conceito de estrato

3.1.     A influéncia árabe hai que entendé-la:

3.1.1.   como superestrato nun primeiro momento sobre o mozárabe

3.1.1.1.os mozárabes toman os arabismos superestráticos e adaptan-nos aos seus hábitos fónicos (gráfico 1)
3.1.1.2.séculos VIII-XII

3.1.2.   como substrato nun segundo momento sobre os romances do norte, unha volta que os arabismos xa fan parte do mozárabe (gráfico 2)

3.1.2.1.o mozárabe é substrato, por tanto os seus arabismos pasan como substratos
3.1.2.2.amais das adaptacións mozárabes, pode haver outras ulteriores nos romances do norte
3.1.2.3.é case imposível en muitos casos saber se as mudanzas fónicas aconteceron no mozárabe ou nos romances do norte.

3.1.3.   como adstrato frente aos romances do Norte, mais isto dá-se só nos cultismos (gráfico 3)

3.1.3.1.penetran através de
3.1.3.1.1.      traducións: Escola de Tradutores de Toledo
3.1.3.1.2.      sávios árabes e xudeus bilíngües

 

4.      A importáncia do mozárabe

4.1.     a imensa maioria dos arabismos románicos penetraron por meio do mozárabe (gráfico 4)

4.1.1.   a maioria dos mozárabes eran bilíngües
4.1.2.   acollen muitos termos da língua dos conquistadores (linguas en contacto)
4.1.3.   tamén os árabes toman muitos termos dos descendentes dos visigodos
4.1.4.   o árabe andalusi chega a tomar fonemas do mozárabe: <p> e <ch>

4.1.5.   a primeira grande adaptación fonética sofren-na xá aquí

4.2.     conservación ou monotongación de ditongos

4.2.1.   o normal é que cada língua os trate segundo os seus hábitos:
4.2.2.   galego e portugués: açoite/ azoite, albufeira
4.2.3.   español e catalán: azote, albufera
4.3.     situacións alleas aos hábitos lingüísticos dos romances
4.3.1.   en portugués aparecen monotongados aldea (moderno aldeia), alfoz, xeque, aljofre (1)
4.3.2.   en español e catalán aparecen con ditongo /ey/ ou /ay/: aceite, allbeitar
4.3.3.   mesmo dobletes: Almudena / Almudaina, Calaceite / Calacete (2)
4.4.     situación dos ditongos en mozárabe (Galmés Fuentes; 1983:141-143, 191-192, 225-226)
4.4.1.   en xeral conservación en Valencia, Baleares, Sevilla e Granada, mais Granada xá /ey/
4.4.2.   monotongación /ay/ > /e/ en Toledo
4.4.3.   portugués do sul: /ow/ > /o/ e /ey/ > /e/. Sen dúvida influxo mozárabe. Iso explica os casos de aljofre, aldea, xeque
4.4.4.   os casos españóis e cataláns explican-se como entradas seródias, cando xa a lingua non tende a monotongar

4.5.     presenza do artigo algamado

4.5.1.   aparece na al- na maioría dos termos ibero-románicos
4.5.2.   falta, porén, en francés e italiano, agás nos casos de empréstimos españóis
4.5.3.   o catalán apresenta unha situación intermédia: apresenta-o nalguns casos e non noutros.

4.5.4.   Steiger (1948-49;1-62)

4.5.4.1.tamén aparece en berebere: lmasmas, lbetíx, lmenún

4.5.4.2.razón psicosocial

4.5.5.   Solé-Solá (1968:275-285):

4.5.5.1.arabismos con al-

4.5.5.1.1.      60% en castelao hoxe, 74% enantes

4.5.5.1.2.      32% en catalán

4.5.5.2.non aparecen en catalán debido à confusión en catalán oriental da a- de al coa e- de el.

4.6.     en mozárabe era a evolución do artigo común coa do árabe (3)

4.7.     presenza de al- fóra dos arabismos:

4.7.1.   presenza en muitos topónimos mozárabes: Alconchel, alpuente, Alponte, Almonte.

4.7.2.   presenza en mozarabismos ou palavras influídas por eles: alpechín (faecinu), almorta (< morta, dialectalmente en es/ almuerta), almena (< mena), alcayata (< caia), albérchigo (< persicus), alpargata, alpiste (< pistum), alpendre

4.7.3.   por mudanza de sufixo

4.7.3.1.es.: almendra (< amiddula), almuerzo (< admordiu)

4.7.3.2.ga./pt: alpendre, alporão, alpantesma, almorzo~almoço

4.7.3.3.ct.: alzina

4.7.3.4.as.: alcordar, albuertu

 

 

II. aspectos diatópicos

dos arabismos iberorrománicos

 

5.      Diferenzas formais entre os arabismos hispano-portugueses e cataláns

5.1.     Decote, os arabismos cataláns carecen de artigo frente aos hispano-lusos:

5.1.1.   Esp/ ga-pt: alcachofa; armazém/armacén – almacén, arrabalde – arrabal

5.1.2.   Cat.: carxofa, magatzem, raval

5.2.     Porén, a sua auséncia non é sempre constante en catalán: arròs, alfabaguera

5.3.     Os arabismos son máis freqüentes dialectalmente en catalán segundo se avanza cara o sul, onde é máis manifesta a influéncia mozárabe.

5.3.1.   A toponímia valenciana apresenta al- con muita freqüéncia: Almusafes, Almoradí, Alzira, etc.

5.4.     A comparación xeral do arabismo catalán frente ao español apresenta (G. Salvador; 1968):

5.4.1.   Existéncia dun arabismo en hispano-luso e outra solución en catalán:

 

xavarin/ javali/ jabalí

porc senglar

azul

blau

adelfa

baladre

5.4.2.   Existéncia dun mesmo étimo árabe nos dous grupos

alxibe /aljibe (es, pt)

aljube (pt)

aljub

5.4.3.   Étimos diferentes mais de orixe arábiga en ambos os casos

alarza (es)

setrill (ct)

5.4.4.   Existéncia dun arabismo en catalán e doutra solución en hispano-portugués

érvedo / madroño / medronheiro

albors

peón/ pião/ trompo

baldufa

5.4.5.   Distinta distribución dos arabismos cataláns

altramuz

llobí (norte)

tramús (sul)

lande/ bolota/bellota

bellota (occidente)

glan (oriente)

5.4.6.   A dimensión cronolóxica estableceu nalgures o avanzo do arabismo español

xesta / giestra

retama (mais hiniesta)

genesta

5.4.7.   Existéncia de arabismos secundários en catalán

gypsu > xeso / gesso / yeso / guix

Gypsu > ár. al-jibs > ct. algeps

5.4.8.   Conviéncia de sinónimos en catalán

areny

ó

rambla

guix

ó

algeps

 

6.      Diferenzas formais cos arabismos franco-italianos

6.1.     O máis normal é que os arabismos italianos e franceses carezan de artigo al amalgamado, tendendo o catalán a seguir nisto às outras línguas románicas

aduna (es)

doana

douane

dogana

albornoz

barnús

bournous

bernusse

alcanfor

càmfora

camphre

cànfora

algodón/ algodão

cotó

coton

cotone

alquitrán/ alcatrão/ alcatrán

quitrà

goudron

catrame

azafrán/ açafrão

safrà

safran

zafferano

azúcar/ açúcar/ azucre

sucre

sucre

zucchero

6.2.     Existen, porén, formas con al que son empréstimos do español

alquimia/ alquímia

alchimie

alchimia

álgebra

algèbre

algebra

almanaque

almanach

almanacco

almirante

amiral

ammiraglio

azimut/ azimute

azimut

azimute

6.3.     En xeral, onde o iberorromance apresenta un arabismo, o italiano e o francés apresentan un romancismo (e às veces un xermanismos). O catalán está nun ponto intermédio.

aceite/ azeite

oli

huil

olio

aceituna/ azeitona

oliva

olive

oliva

alquilar (mais pt. alugar)

llotjar

louer

logare

ahorrar (mais pt. poupar)

estalviar

épargner

aggruzzolare

alcalde

batlle (tamén alcalde)

maire

sindaco

almohada / almofada

coixí

coussin

cuscino

azotea/ açoteia

terrat

terrasse

terrazzo

 

7.      Arabismo e romancismo en galego e portugués

7.1.     Entre galego e portugués é frecuente que haxa diferenzas léxicas.

7.1.1.   O galego adoita apresentar unha solución románico (ou ao menos non árabe)

7.1.2.   O portugués ten unha forma árabe frente ao galego

7.1.3.   Unha relación semellante à que existe entre o catalán do norte e o valenciano

leituga

alface

xastre

alfaiate

peto

algibeira

apeiros

alfaias

livro vello

alfarrábio

landre

bolota

moíño de água

azenha

barbeito

alqueire

7.2.     Dialectalmente, o portugués tamén distingue (Lindley Cintra;1983):

7.2.1.   No norte hai vocábulos románicos

7.2.2.   No sul hai vocábulos arábicos

maninha, machorra

alfeira

espiga

maçaroca (e galego)

moínho-de-água

azenha

porco montês

javali (e galego)

segada

ceifa (e galego)

decrua

alqueire

lande

bolota

7.3.     A convivéncia de arabismos e romancismos en portugués leva à diferenciación léxica (isto tamén é aplicável ao español); inclui diferenzas dialectais (norte-sul)

cesto

cabaz

represa, poça

albufeira

castelo

alcáçova

sobrenome

alcunha

vazio

alfeire

cisterna

algibe

bolso

algibeira

lagoa

alverca

apogeu

auge

vigia, esculca

atalaia

moinho-de água

azenha

lande

bolota

fonte

chafariz

feito

façanha

sujeito, indivíduo

fulano

porco-montês

javali

lenço

mandil

viva

olá, olé

queira Deus

oxalá

 

 

iIi. aspectos léxicos

 

8.      Campos léxicos

 

zÀ¯Ç

amír > emír (príncipe)

emir (es, pt, ct, ga, as)

zo_«[ zÀ¯Ç

amír al-bahr  / amír almá

almirante (es, ga, pt, as), almirall (ct)

Šz˜«[

al-3arê  (muestra)

alarde (es, ga, pt, as)

¿z˜«[

al-3aríê (protesta)

alarido (es, ga, pt), alarit (ct)

­Ä«v«[

ad-dalíl (guía)

adalid (es), adalil (ct), adaíl (ga, pt)

»£yv«[

ad-daraqa > adarqa (escudo)

adarga (es, ct, pt)

}z\ «Ç

al-fáris > alféres (jinete)

alférez (es, ga, as), alferes (pt, ct)

zk´s«[

al-xanjar > alxanjer (puñal)

alfanje (es), alfanxe (ga, as), alfange (pt, ct)

y½œ°«[

al-mugawwar (incursor)

almogávar (es, pt, ga, as), almogàver (ct)

» Àˆ«[

aÕÕayfa  (época estival)

aceifa (es), ceifa (ga, pt)

­_«[

aÛÛabl > attabal (tambor)

atabal (es, ga), atabale (pt)

 

(5)

»˜ÀŒ«[

ad-day3a (aldea, finca)

aldea (es, ga, as), aldeia (pt)

{½o«[

al-hawz

alfoz (pt, ga), alhoz~alfoz (es)

Š\¤«[

al-qáêí > alkalêi (juez)

alcalde (es, ga, as)

^z«[

ar-rabad > ar-rabáldê

arrabal (es), arrabalde (ga, pt, as), raval (ct)

z¿{½«[

al-wazír (ministro)

alguacil (es, ga), alguazil (pt), agutzil (ct), aguacil (as)

 

(6)

¥À_´˜«[

al-3anbíq

alambique (es, ga, pt, as), alambic (ct)

z\s «[

al-faxxár 

alfahar, alfar (es)

»^zŒ°«[

al-maêraba (golpe, tajo)

almadraba (es, ga), almadrava (pt, ct)

y½Ÿ\¨«[

al-káfúr > alkanfúr

alcanfor (es, pt, ga, as), càmfora (ct)

`«\£

qálib > kalíb

calibre (es, ga, pt, ct, as)

²u\˜°«[

al-ma3ádin > almaadén (minerales)

almadén (es), almada (pt)

z¨«[

as-sukkar

azúcar (es), azucre (ga), açúcar (pt), sucre (ct), zucre (as)

¥¬

Ûalq

talco (es, pt, ga, as), talc (ct)

®¼{

zúm

zumo (es), sumo (pt), zume (ga), zumu (as)

d¿|«[

az-zayt

aceite (es, ga, as), azeite (pt)

 

(7)

ºy½\´«[

an-ná3úra > anna3ura

noria (es; pero antiguo nora, annora), nora (pt, ga)

»Ä£\ˆ«[

aÕ-Õáqiya > assekiya

acequia (es, ga), acéquia (pt), séquia, síquia (ct), cequia (as)

»Ä³\ˆ«[

aÕ-Õániya

aceña (es), azenha, azena (pt), acea (ga), sínia (ct)

 

(8)

»\´ y[u

dár  Õiná3a

dársena (es), dàrsena (ct)

ŠzŸ

farê (carga)

fardo (es, ga, pt), farda (ct), fardu (as)

¢v´ «[

al-funduq > al-fondeq, al-fandaq

alhóndiga (es), alfândega (pt), alfándega (ga)

y\´£

qinÛár

quintal (es, ga, pt, as)

µ·y

rahn > rehen

rehén (es), refén (ga), refém (pt)

»^½§y

rakúba

recua y recova (es), recova (pt), rècula (ct)

^z«[

ar-rub3

arroba (es, pt, ga, as)

»Ÿ¿z˜b

ta3aríf

tarifa (es, pt, ga, ct, as)

Á^[z¯

marábiÛí > marabití (propio de los almorávides)

maravedí (es, pt, ga), maravedís (ct)

»³½oŽ«[

aÛ-Ûahúna

tahona (es), atafona (pt)

²[½¿v«[

ad-diwán (administración; sofá)

aduana, diván (es), diván (pt), divã (pt), duana, divà

 

(9)

i½^\^

bábúj

babucha (es, ga, pt, as), babutxa (ct)

»_k«[

al-jubba

aljuba (es, pt)

È_£

qabá2

gabán (es, ga, as), gabão (pt), gavany (ct)

³z_«[

al-burnos > albornós

albornoz (es, pt, ga), barnús (ct)

 

(10)

ºzj

jarra

jarra (es, pt), xerra (ga), xarra (as), gerra (ct)

»^[z£

qarába > carafa (recipiente para transportar agua)

garrafa (es,pt, ga, as, ct)

»k\o«[

al-hája (posesión, necesidad)

alhaja (es), alfaia (ga, pt), alfaya, alhaxa (as)

ºz°s«[

al-xumra > alxomra (esterilla)

alfombra (es, ga, as)

» À¤«[

al-qaÛífa

alcatifa (pt), catifa (ct)

ªØs«[

al-xilál > alxilél (aparato para horadar, astilla)

alfiler (es., antiguo alafilel), alfinete (ga, pt), anfiler (as)

izs«[

al-xurj

alforja (es, ct), alforge (pt), alforxa (ga, as)

ºvs°«[

al-muxadda

almohada (es), almofada (pt, ga)

y[½«[

aš-šawár

ajuar (es), enxoval (pt, ga), xugal, xuval (as), aixovar (ct)

»¯y\Ž

Ûárima > taríma (litera)

tarima (es), tarimba (ga, pt)

»~\Ž

Ûása

taza (es, ga, as), taça (pt), tassa (ct)

 

­­(11) 

¢½£z_«[

al-barqúq

albaricoque (es, ga), albaricoca (as), albircoque (pt), albercoc (ct)

²\k³ w\_«[

al-bádinján

berenjena (es), beringela (pt) berinxela (ga), albergínia (ct),

½¬^

balluÛ

bellota (es), bolota (pt), bellota (cat. mer.)

ŬŸv«[

ad-dufla > adefla (variedad de laurel)

adelfa (es, pt, ga)

»¤_o«[

al-habaqa

albahaca (es), alfavaca (pt), alfàbrega, alfabaguera (ct)

ž½ƒzs«[

al-xaršúf

alcachofa (es, ga, as), alcachofra (pt), carxofa (ct)

µ¤«[

al-quÛn > alqotón

algodón (es, ga, as), algodão (pt), cotó (ct)

{z«[

ar-ruz

arroz (es, pt, ga, as), arròs (ct)

»¿z´ ~É

isfannariya

çahanoria > zanahoria (es) cenoura (pt), cenoira, cenoria (ga), safanòria (ct), cenaoria (as)

¾v´· z°b

tamr hindi

tamarindo (es, ga), tamarinho, tamarindo (pt), tamarinde (ct)

µ~½«[

assawsan > assusána

azucena (es, ga, as), açucena (pt)

²[z |«[

azza3farán

azafrán (es, ga, as), açafrão (pt), safrà, safranera (ct)

 

(12)

»_¤«[

al-qubba (cúpula)

alcoba (es, ga), alcova (pt)

¾z^

barrí (exterior)

barrio (es)

}\~×[

al-asás

alicerces (pt, ga), alazet (aragonés)

»ÄoÀ«[

as-suÛayha (tejadillo)

azotea (es, ga), açoteia (pt)

ºz´¤«[

al-qanÛara

alcántara (es, ant.), alcântara (pt, ant.)

¥^\

Ûábiq > Ûabíq (piso)

tabique (es, ga. pt, as)

 

(13)

]z¤˜«[

al-3aqrab > al3aqráb

alacrán (es, ga, as), alacrão (pt), aliacrà (ct mer.)

»§\´Ÿ

fanáka (piel de animal)

faneca (es, pt, ga),  fañeca (as)

Á¬_j

jabalí (montañés)

jabalí (es), xabarín (ga), xabalín (as), javali (pt)

}Çy

2s > rés

res (es, ga, pt, as)

»³½c«[

at-túna

atún (es, ga, as), atum (pt), tonyina (ct)

»Ÿ[y|«[

zaráfa

jirafa (es), girafa (pt, ct), xirafa (ga, as)

 

14.

z_s«[

al-jabr

álgebra (es, pt), álxebra (ga, as), àlgebra (ct)

q\´°«[

al-manáx (clima)

almanaque (es, pt, ga, as), almanac (ct)

z 

Õifr

cero, cifra (es, ga, as), zero, cifra (pt, ct)

}Çz«[ d°~

samt arrá2s

cenit (es), zénite (pt), zenit (ct), cénit (ga)

(d°~)zÀ³

naêír (assamt)

Nadir

Á¯{y[½s«[

al-Xawárizmi (nombre propio de un matemático)

guarismo (es; ant alguarismo), algarismo (ga, pt)

 

(15)

»o¿z

Ûaríha  (encargo)

tarea (es), tarefa (pt, ga)

`×

la3ib (juego)

naipe (es, pt, ga, as)

]\^y

rabáb > rabéb

rabel (es, pt, ga, as), rabell (ct)

u½˜«[

al-3úd (palo; laúd)

laúd (es), alaúde (pt), laúde (ga), llaüt (ct)

l³z«[

aš-šatranj

ajedrez (es), xadrez (ga, pt), (a)xedrez (as)

y½_´Ž

Ûumbúr (instrumento de cuerda)

tambor (es, pt, ct, ga, as)

ºz·|«[

az-zahra

azar (es, pt, ga, as), atzar (ct)

 

(16)

ųy\³

l³y\³

náranj

naranja (es), laranja (pt), laranxa (ga), naranxa, llaranxa (as)

µÄ°~\¿

µÄ°~\¿

yásamín

jazmín (es), jasmim (pt), xasmín (ga)

­_Z [pil]

­À «[

al-fil (elefante)

alfil (es, pt, ct, ga, as)

\ƒ

\ƒ

šáh

jaque (es), xaque (pt, ga, as), escacs (ct)

 

(17a)

Db.4

ar-rus (ya visto)

 

 

.4.LN@<

»Ÿ|ÀŸ{

zufayzafa

azufaifa (es)

*D"P:¬

±·[yv«[

ad-daráhim

adarme (es)

PL:ÎH

Æ\À°À¨«[

al-kímyá2

alquimia (es, ga, as), alquímia (pt, ct)

F46,8ÎH

¥¬~

silq

acelga (es, pt, ga, as),

2,D:ÎH

¯zc«[

at-turmus > tarmús

altramuz (es, ga), tremoceiro (pt), tramús (ct)

FJ@

»³[½~[

usÛwána

zaguán (es), saguão (pt)

.VP"D4H

assukkar (ya visto)

 

 

642VD0

ºy\gÀ£

tára

guitarra (es, pt, ct, ga, as)

:$4>46@H

al-3anbíq (ya visto)

 

 

ÊBB4"JDÎH

al-bayÛarí (ya visto)

 

 

 

(17b)

canale

º\´¤«[

al-qaná2

alcanal (topónimo)

monasteriu

zÄc´°«[

al-munastír

almonaster (topónimo)

castra

zˆ¤«[

al-qaÕr

alcázar (es)

situla

­«[

as-saÛl

acetre (es)

denariu

y\´¿u

dínár

dinar

praecoquus

al-barqúq (ya visto)

 

 

 

 

 

 

(21)     fulán (=uno cualquiera) > fulano (es, pt, ga), fulán (as)

mán kán (=el que sea) > mengano (es)

 

(22)   hattà > hata (es ant; clásico fasta > moderno hasta por cruce con facies), atá > até (pt)

marra (=una vez) > (de) marras (es)

Ûil  (= inútil; libre[mente])> (de/en) balde (es, ga, as), (de/em) balde (pt)

 

(23)   wa šá2 Alláh > ojalá (es), oxalá (pt, ga, as)

ya Alláh > hala (es)

wa Alláh > hola (es), olá (pt), ola (ga); olé (es)

harre > arre

> ya

 

9.      hibridismos araborromances

9.1.   wadi  + elemento románico (18)

    Guadalupe < wádí + lupu

    Guadiana < wádí + ana (prerromano)

    Guadalhorce < wádí + forfex

    Guadiel y Odiel > wádi + –iel (sufijo mozárabe de < -ellu)

                    Castielfabib < castellu + habíb

9.2.     hibridismos xá en mozárabe (19): betamel (Gorosch;1949-50) “latrina”.

mosquiya < musca (lat.) + –iyya (ár.)

    campiya < campu + –iyya (ár.)

    zambacairas < zanbaq + –aria (lat.)

                    sorcasana < surq (grama) + sana

 

10.  calco semántico

10.1. pode mudar o significado orixinal dunha palavra ou expresión de orixe latina

10.2. pode facer-se tal cal un calco

10.2.1.   de bruces/ de bruços: eusquera buruz (=de cara) + bús (> hacer el buz, inclinarse)

10.2.2.   adiantado / adelantado: sobre muqaddam que à vez é empréstimo: almocadén / almocadé(m).

10.2.3.   pia madre / dura madre: sobre al-umm al-hanún (=mai misericordiosa) e al-umm al-jafiya (=mai dura)

10.2.4.   plata (es): “metal” e “diñeiro” por influxo de êifa. Tamén ocorre en francés (empréstimo secundário?)

10.2.5.   criar: a oposición crear~criar do español vén por rabá (desenvolver) e rabbà (=criar)

10.2.6.   fidalgo / hidalgo: construccións paralelas ibn + nome. Ibn al-xums (=fillo da quinta parte)

10.2.7.   caír: dobre significado: “cair” (prop.) e “acharse en” por influéncia de waqa3.

10.2.8.   novas / nuevas: por hadit e hudut.

10.2.9.   con bien: calco de bi-xayr.

 

11.  Influencia secundária: Elementos non orixinariamente árabes, provavelmente latinas, mais que existen en árabe e favoreceron o seu desenvolvemento ou reforzamento en románico

11.1. o sufixo a- causativo (20) (Eva Salomonski;1944). Mát debe ser a etimoloxia de matar para C. Michaëlis de Vasconcelos (1946:304)

1ª forma                                      4ª forma

hazina (=estar triste)    >   ahzana (=entristecer)

            karuma (=ser honrado)  >    akrama (=honrar)

            mát (=morir)                  >    amáta (=matar)

            daxala (=entrar)           >    adxala (=introducir)

 

11.2. plurais duais os pais, os fillos, os irmáns, os reis, etc. Xa en latín patres por parentes.

11.3. Os verbos anoitecer e amencer usados de forma persoal

 

12.  Outras influéncias

12.1. A influéncia árabe alcanza as clases abertas (nomes, adxectivos, verbos)

12.1.1.   Adxectivos: miskín, sáfy > záfio, sáfio, zafio; hurr > forro, horro; šaríf > jarifo (es), hazín > hacino (es); káfir (impio) > cafre; zaáll (valente) > zagal.

12.1.2.   Alguns destes substantivizan: barri > bairro, barrio, barri; jabali >xabarin, javali, jabalí, xabaril.

12.1.3.   Verbos (poucos): xalaqa > afagar, halagar, afalagar (ct, as); falaka > falquear (pt).

12.2. Fóra de aí:

12.2.1.   Demonstrativo he, fe

12.2.2.   Sufixo adxectivador –í. En catalán confundido con –í (< –inu)

12.2.3.   Indefinidos (21)

12.2.4.   Presposicións e locucións (22)

12.2.5.   Interxeccións (23)

 

 

 

Conclusións

 

 

1.          É imprescindível, para coñecer a história lingüística das línguas románicas da Península coñecer a influéncia da língua árabe sobre estas. Alén diso, a presenza dos árabes na Península durante tantos séculos influíu no desenvolvimento dos romances cara o sul.

2.          Precisa-se atender ao mozárabe como elemento introdutor dos ditos arabismos, e atender às mudanzas que se poden producir na sua forma pola daptación mozárabe. En todo caso, por veces é mui difícil saber se un fenómeno dado se produciu en mozárabe ou xá tivo lugar nos romances do norte.

3.          O árabe andalusí apresenta fortes diverxéncias ao respeito do árabe clásico antigo. Sen coñecer certos elementos próprios deste “feixe de dialectos”, é imposível explicar a evolución de muitos dos arabismos iberorrománicos

4.          As diferenzas dos romancismos ibéricos frente aos doutras línguas románicas, incluído o catalán, teñen unha fisognomia própria.

5.          O número de arabismos nas nosas línguas románicas é mui superior ao que hai nas demais. Estes elementos están plenamente adaptados ao acervo léxico.

6.          A influéncia árabe mudou os ritmos acentuais iberorrománicos

7.          A relación do árabe a respeito das línguas mozárabes é de superestrato, substrato e adstrato, non só deste último.