resumen
de gramática mirandesa
2003
1. EL SISTEMA
FONICO (I): EL VOCALISMO
1. Vocalismo tónico
Aparentemente, el mirandés puede presentar un
sistema de tipo gallego al mostrarlo en un esquema típico:
|
-i- |
|
|
|
|
|
-u- |
|
|
-ê- |
|
|
|
-ô- |
|
|
|
|
-e- |
|
-o- |
|
|
|
|
|
|
-a- |
|
|
|
2. Vocalismo átono
·
puodes darme la cabeceira
adespuis? [´puodz darm« la capseira
ats´puis].
·
Non
te lo dou [nuntldóu]
·
streito,
speilho, scanheta, sperar [´sprar], star,
splicar, stranho, smagar, etc.
|
LENGUAS |
|
|
|
|
|
|
|
|
latín vulgar |
-i- |
-é- |
-è- |
-a- |
-ò- |
-ó- |
-u- |
|
gall.-port. |
-i- |
-é- |
-è- |
-a- |
-ò- |
-ó- |
-u- |
|
asturiano |
-i- |
-é- |
-je- |
-a- |
-we- |
-o- |
-u- |
|
cat. or. |
-i- |
-è- |
-é- |
-a- |
-ó- |
-ò- |
-u- |
|
mirandés |
-i- |
-é- |
-íe- |
-a- |
-wo- |
-ò- |
-u- |
|
|
|
|
-é- |
|
-ó- |
|
|
|
castellano |
-i- |
-é- |
-je- |
-a- |
-we- |
-o- |
-u- |
4. Vocales átonas
·
spanhols, panals, animals.
·
verdade, cidade, metade.
·
San
Martino, lhino, padrino, camino, sobrino, molino
5. Los diptongos
·
falei,
veiga, sei, manteiga, eilhi, manteiga, feixe, lheiteira
·
roubar,
cousa, pouco, falou.
·
Einés,
heirói, eigreija, eiterno, eigual, eidade, einimigo, eimortal, etc.
·
oucupado,
ouliba, oucasion, oufensa, houmano, oupinion, ourinare, ouveilha, oubreiro,
oureilha, etc.
6. Otros fenómenos relativos al
vocalismo
6.1. Neutralización de las sílabas iniciales an-, en-, in-
·
antrar,
iou antro; amportante, amportar, antre, am, ampeçar, ampério, amperador, etc.
6.2. Desarrollo de yod ante palatal
·
peinha,
abeilha, hoije, eigreija, aqueilhes, giente, abaixo, deixare, etc.
6.3. Metátesis recientes
·
campanairo,
neçairo, almairo.
4. EL SISTEMA FONICO (II): LAS CONSONANTES
1.
Clasificación de consonantes
* punto
de articulación puede ser:
- bilabial:
<1>,
- labiodental:
<2>,
-
linguointerdental <3>
-
linguodental: <4>,
-
linguopredorso-alveolar: <5>.
-
linguoápico-alveolar <6>
-
linguopalatal: <7>
-
linguovelar: <8>
-
glotal o gutural: <9>.
* modo
de articulación:
-
oclusivas <O>,
-
fricativas <F>
-
africadas <A>
-
laterales <L>
-
vibrantes <V>
|
|
<1> |
<2> |
<3> |
<4> |
<5> |
<6> |
<7> |
<8> |
<9> |
|
Oclus. sorda |
/p/ |
|
|
/t/ |
|
|
|
|
/k/ |
|
Oclus. sonora |
/b/ |
|
|
/d/ |
|
|
|
|
/g/ |
|
Fricat. sorda |
|
/f/ |
|
|
/ş/ |
/s/ |
/S/ |
|
/x/ |
|
Fricat. sonora |